Co przysługuje przyszłej mamie – najważniejsze informacje

Ciąża to okres szczególnej ochrony zdrowotnej i prawnej. Kobieta w ciąży ma zagwarantowany dostęp do opieki medycznej, badań, informacji oraz wsparcia – niezależnie od sytuacji ubezpieczeniowej. Przepisy jasno określają, z jakich świadczeń może korzystać przyszła mama i w jakim trybie powinny być one realizowane.

Opieka zdrowotna w ciąży i połogu

Każda kobieta w okresie ciąży oraz połogu, do 42. dnia po porodzie, ma prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dotyczy to zarówno kobiet ubezpieczonych, jak i nieubezpieczonych, pod warunkiem posiadania obywatelstwa polskiego i zamieszkiwania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Zakres opieki obejmuje m.in.:

• prowadzenie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną,

• badania kontrolne i diagnostyczne,

• opiekę okołoporodową,

• poród i opiekę poporodową,

• opiekę nad noworodkiem.

Świadczenia poza kolejnością – co to oznacza w praktyce?

Kobiety w ciąży mają prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością, a także z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach.

W praktyce oznacza to, że:

• świadczenia ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz świadczenia szpitalne powinny być udzielone w dniu zgłoszenia,

• jeżeli nie jest to możliwe, świadczenie powinno zostać udzielone w innym terminie, z pominięciem kolejności wynikającej z listy oczekujących,

• w przypadku ambulatoryjnej opieki specjalistycznej świadczenie powinno zostać udzielone nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia.

Uprawnienie to ma na celu zapewnienie szybkiego dostępu do diagnostyki i leczenia w okresie ciąży.

Prawo do informacji i świadomej zgody

Kobieta w ciąży ma prawo do pełnej, zrozumiałej informacji o swoim stanie zdrowia oraz stanie zdrowia dziecka. Personel medyczny ma obowiązek wyjaśnić cel, przebieg i możliwe skutki badań oraz proponowanych procedur.

Każde badanie lub zabieg wymaga świadomej zgody pacjentki, chyba że sytuacja stanowi bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia.

Wybór opieki i plan porodu

Przyszła mama ma prawo:

• wybrać lekarza lub położną prowadzącą ciążę,

• wybrać miejsce porodu,

• sporządzić plan porodu, określający jej oczekiwania dotyczące przebiegu porodu, metod łagodzenia bólu czy obecności osoby bliskiej.

Personel medyczny powinien zapoznać się z planem porodu i uwzględniać go, o ile nie zagraża to bezpieczeństwu matki lub dziecka.

Poszanowanie godności i obecność osoby bliskiej

Kobieta w ciąży i w trakcie porodu ma prawo do poszanowania godności, intymności oraz uprzejmego traktowania. Badania i procedury powinny być wykonywane w warunkach zapewniających prywatność.

Kobieta ma również prawo do obecności osoby bliskiej podczas porodu oraz pobytu w szpitalu, z zastrzeżeniem obowiązujących przepisów sanitarnych i organizacyjnych.

Dodatkowe uprawnienia zdrowotne

Kobietom w ciąży przysługują także szczególne świadczenia, w tym:

• rozszerzony zakres świadczeń stomatologicznych, obejmujący dodatkowe materiały oraz leczenie endodontyczne wszystkich zębów,

• wyroby medyczne, w tym zestawy infuzyjne do osobistych pomp insulinowych przy leczeniu cukrzycy typu 1 – zgodnie z zaleceniami lekarza,

• świadczenia wynikające z programu „Za życiem”, obejmujące m.in. diagnostykę prenatalną, opiekę specjalistyczną, leczenie szpitalne, wsparcie psychologiczne oraz poradnictwo laktacyjne, ze szczególnym uwzględnieniem matek wcześniaków i dzieci z niską masą urodzeniową.

Dokumenty potwierdzające uprawnienia

Podstawowym dokumentem potwierdzającym ciążę jest karta przebiegu ciąży lub zaświadczenie lekarskie. W okresie połogu podstawą jest skrócony odpis aktu urodzenia dziecka. Wymagany jest również dokument tożsamości, a w przypadku korzystania ze świadczeń jako osoba ubezpieczona – potwierdzenie ubezpieczenia.

Co zrobić, gdy prawa nie są respektowane?

W przypadku naruszenia praw kobiety w ciąży możliwe jest:

• zgłoszenie sprawy kierownikowi placówki,

• złożenie skargi do Rzecznika Praw Pacjenta,

• kontakt z Narodowym Funduszem Zdrowia w przypadku świadczeń finansowanych ze środków publicznych.

Źródła:

• Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
• Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
• Ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”.
• Inne rozporządzenia Ministra Zdrowia.